Morphosynctatic Element

back
4.2.2. Differences in the distribution of impersonal "si" and reflexive "si"
Borgomanero
Example No. 1
i.
ˈki az ˈdrɔma ˈbei
qui si dorme bene
al ˈlava-si
ClS lava-si
i ˈrumpu-si i ˈpjati
ClS rompono-si i piatti
ii.
a. ˈloi i ˈvøŋgu-si sempri pasøndu
loro ClS vedono-si sempre passando
ly as ˈvønga-lu sempri paˈsɛ
lui si vede-lo sempre passare
b.
al ˈkrumpa-s-u
ClS compra-se-lo
c.
al ˈkrumpa-s-u ˈdy
ClS compra-se-ne due
d.
az ˈda-ggi un ˈlibru
si dà-gli un libro
f.
az ˈbyta-gi la ˈsa:l
si mette-ci il sale
h.
az ˈbyta-g-u ˈpɔka
si mette-ce-ne poca
(al ˈda-gg-u ˈdy)
ClS dà-gli-ne due

Cerano
Example No. 2
i.
aˈki ŋ si ˈki a ˈdrømɐ-s (ɲent) puˈlit
qui ClS dorme-si (mica) bene
l ɛ ˈsempra druˈmi-s puˈlit
ClS è sempre dormito-si bene
a ˈlava-s
ClS lava-si
l ɛ laˈva-s
ClS è lavato-si
ii.
a. ly a ˈvəga-s ˈsempra k a ˈpɑsɑ
lui ClS vede-si sempre che ClS passa
lo: i ˈvegu-s ˈsempra k i ˈpɑsu
loro ClS vedono-si sempre che ClS passano
b.
a ˈkrumpa-s-la
ClS compra-se-la
c.
a ˈkrumpa-s-na ˈdy
ClS compra-se-ne due
d.
(i ˈdan-i ˈsempra arˈʑuŋ)
ClS danno-gli sempre ragione

Colfosco
Example No. 3
i.
aŋ ˈdorm ˈboŋ
si dorme bene
tɛ kal pɔʃt ˈdorm-əŋ sauˈri
in quel posto dorme-si bene
ii.
a. əŋ ˈliʒ la ˈtsaitung
si legge il giornale
la tsaituŋg ˈliʒ-əŋ viɲi ˈdi
il giornale legge-si tutti i giorni
b.
al s əl ˈkompra
ClS se lo compra
c.
al s əŋ ˈkompra ˈdoi
ClS se ne compra due

Donat
Example No. 4
i.
iɲ ˈdɔrma ˈbaɲ
si dorme bene
sa ˈdɔrm-i ˈbaɲ
si dorme-ClS bene
ˈdɔrm-oɲ ˈbaɲ?
dorme-si bene?
ˈɛl/ˈɛla sa ˈlava
lui/lei si lava
ii.
a. iɲ la ˈvɛtsa a paˈsar
si la vede a passare
iɲ ˈvɛtsa ˈɛla a paˈsar/a paˈsant
si vede lei a passare/ a passando
iɲ ˈlidʒa las dʒaˈzɛttas ˈmiɲtʃa ˈdʒi:
si legge i giornali ogni giorno
las dʒaˈzɛttas ˈlidʒ-iɲ
i giornali legge-si
b.
(ɛl ˈlava ilts ˈmaŋs)
lui lava le mani
(ɛl ˈkumpra ˈai par sa ˈsɛts)
lui compra quello per sè
c.
(ad ɛl ˈdat-iɲ ˈmeɲa ˈblɛrs daˈners)
a lui dà-si troppi soldi
f.
(kwa ˈʃtat-iɲ ˈbaɲ)
qua sta-si bene

Galliate
Example No. 5
i.
a ˈdrym-si ˈbe
ClS dorme-si bene
ii.
a. a ˈvø-ssi ˈsempru a paˈsɛ
ClS vede-si sempre a passare
i vyˈgen-si ˈsempru a paˈsɛ
ClS vedono-si sempre a passare
b.
a ˈkrum-s-ru
ClS compra-se-lo
c.
a ˈkrum-s-a ˈdy
ClS compra-se-ne due

Incudine
Example No. 6
a.
ˈʎɔ s ˈdɔrma ˈbe
là si dorme bene
aˈ. fa-s ˈdɔrmer ˈbe ˈʎɔ?
fa-si dormire (=si dorme) bene là?
b.
l se ˈlava
ClS si lava
b'.
fa-l laˈva-s?
fa-ClS lavar-si (=si lava)?

La Pli de Mareo
Example No. 7
i.
aŋ ˈdorm ˈbuŋ
si dorme bene
ɛŋˈlɔ ˈdorm-ɔŋ ˈbuŋ
là dorme-si bene
dorm-ˈɔŋ ˈbuŋ?
dorme-si bene?
ii.
a. la ˈtsaituŋ ˈli-ɔŋ viɲe ˈde
il giornale legge-si ogni giorno
b.
al s al ˈkumpra
ClS se lo compra
c.
al s aŋ ˈkumpra ˈøŋ
ClS se ne compra uno
d.
aŋ i ˈda ɛŋ ˈliber
si gli dà un libro
e.
te koˈnɛʃ-ɔŋ
ti conosce-si
f.
(a t ˈlɔ ˈpass-ɔŋ ˈbuŋ)
di là passa-si bene
g.
aŋ ˈj aŋ ˈda ˈtaɲtʃ
si gliene dà tanti
h.
(t la ˈʒopa ˈmett-ɔŋ pjyk ˈse:)
nella minestra mette-si poco sale

Mustèr Disentis
Example No. 8
i.
ins ˈdɔʀma (bo) ˈbain ˈlɒu
si dorme (mica) bene là
ˈlɒu ˈdɔʀm-ins (bo) ˈbain
là dorme-si (mica) bene
ii.
a. ˈkwɛl ˈvɛz-ins aˈdina pɛʀ la ˈvias
quello vede-si sempre per la strada
ˈkwɛlts ˈvɛz-ins aˈdina pɛʀ la ˈvias
quelli vede-si sempre per la strada
d.
(ins ˈdat aˈdina ʀaˈzuŋ aˈd ɛl)
si dà sempre ragione a lui
f.
(ins ˈmɛta ˈsa:l)
si mette sale

Quarna Sotto
Example No. 9
i.
ɐs ˈdrɔma puˈi:t
si dorme bene
ɐɣ ˈlava-s
ClS lava-si
ii.
a. s ˈvɔgg-ɐɣ ˈsempɐr a paˈsar
si vede-lo sempre a passare
s ˈvɔgg-ɐi ˈsempɐr a paˈsar
si vede-li sempre a passare
b.
ɐɣ ˈkromp-ɐs-ɐɣ
ClS compra-se-lo
d.
s ˈda-jɐ ŋ ˈliber
si dà-gli un libro
e.
s ˈvɔgg-ɐt ˈsempɐr a paˈsar
si vede-ti sempre a passare
f.
s ˈmɐtt-ɐi pɔk ˈsaɣ
si mette-ci poco sale
g.
s ˈda-jɐ-n ˈdyi
si dà-gliene due

Romentino
Example No. 10
i.
aiˈnɔ a ˈdrøm-sa puˈli:t
lì ClS dorme-si bene
a ˈlav-sa
lui ClS lava-si
ii.
a. ly a ˈvøg-sa ˈsempru paˈsɛ
lui ClS vede-se sempre passare
loi i vyˈgøŋ-sa ˈsempru paˈsɛ
loro ClS vedono-se sempre passare
b.
ly a ˈkrump-s-u
lui ClS compra-se-lo

Sarre
Example No. 11
i.
iɲˈcø ɔn ˈdrymə ˈbjɛ̃
qui si dorme bene
sø ˈdrymə ˈbjɛ̃
si dorme bene
ii.
a. ɔn lo ˈvei sɛmprə paˈsi
si lo vede sempre passare
ɔn lə ˈvei sɛmprə paˈsi
si li vede sempre a passare
b.
sø l aˈtsøtø
se lo compra
c.
sø nɛŋ aˈtsøtø ˈdu
se ne compra due
d.
ɔn lɛi ˈbaʎ toˈdzo: rɛiˈzũ
si gli dà sempre ragione
g.
(ɔn lɛi ˈbaʎ ˈtrɔ:p)
si gli dà troppo

Trecate
Example No. 12
i.
a ˈdrøm(a)-sa ˈbe:k
ClS dorme-si bene
ly a ˈlav-sa
lui ClS lava-si
ii.
a. ly a ˈvøt(a)-sa ˈsempru a paˈsɛ
lui ClS vede-si sempre a passare
lo i ˈvøt-s-u ˈsempru a paˈsɛ
loro ClS vede-si-no sempre a passare
b.
ly a ˈkrumpa-s-ru
lui ClS compra-se-lo
c.
a ˈkrumpa-s-na ˈdy
ClS compra-se-ne due

Vezza d'Oglio
Example No. 13
a.
s ˈdɔrma ˈbe
si dorme bene
s el ˈved ˈsɛmper
si lo vede sempre
s i vet sɛmper a paˈsa
si li vede sempre a passare
aˈ. fa-s ˈdɔrmɛr ˈbɛ?
fa-si dormire (=si dorme) bene?
fa-s viˈdi-i?
fa-si veder-li (=li si vede)?
fa-s ˈsɛmper iˈði-l?
fa-si sempre veder-lo (=lo si vede)?
b.
l se ˈlaea
ClS si lava
i se ˈet
ClS si vedono
b'.
fa-l laˈa-s?
fa-ClS lavar-si (=si lava)?
fa-i iˈdi-s?
fanno-ClS veder-si (=si vedono)?