Morphosynctatic Element

back
3.13.3. Subject interrogatives
Donat
Example No. 1
a.
ci ˈdɔrma/ˈveɐn?
chi dorme?
kwants umˈfants ˈdɔrmən/ˈviɲən?
quanti bambini dormono/vengono
a'.
ci ˈkre:s kə ˈviɲi?
chi credi che venga

La Pli de Mareo
Example No. 2
a.
ke ˈdorm-el pa?
chi dorme-ClS Prt?
taŋ de miˈtuŋs ˈveɲ-el pa?
tanti di bambini viene-ClS Prt?
tʃi sottsɛd-el pa?
cosa succede-ClS?
i ne sa ˈnia ke k al veŋ
ClS non so Neg chi che ClS viene
kai k al veŋ
ClS non so Neg quali che ClS viene
ke ko ˈveŋ
ClS non so Neg chi che viene
kai ko veŋ
ClS non so Neg quali che viene
ke ko l a ˈfat
ClS non so Neg chi che l'ha fatto
tʃi k al sottsɛda
ClS non so Neg cosa che ClS succede
tʃi ko sottsɛda
ClS non so Neg cosa che succede
cf.
tʃi ˈfeʒ-el ˈpa?
cosa fa-ClS Prt?
ke kɛrdes-te pa?
chi chiami-ClS Prt?
i ne sa ˈnia ke ke ai kɛrda
ClS non so Neg chi che ClS chiamano
ke kɛrˈde
ClS non so Neg chi chiamare
tʃi ke te ˈveiges
ClS non so Neg cosa che ClS vedi
tʃi fa
ClS non so Neg cosa fare
ko feʃ-te pa?
come fai-ClS Prt?
i ne sa nia ko fa
ClS non so Neg come fare
ko ke ai feʃ
ClS non so Neg come che ClS fanno
a'.
ke ˈmines-te pa k al ˈveɲi?
chi credi-ClS che ClS venga?
ko veɲi
chi credi-ClS che venga?
b.
al e kel ko mo ˈkɛrda daˈɲɔra
ClS è quello che mi chiama sempre
al e ki ko mo ˈkɛrda da daˈɲɔra
ClS è quelli che mi chiama sempre
ke ˈmøta ko ˈdorm sø da ˈmɛ…
quella ragazza che dorme su da me…
i a oˈdy ke ko me ˈkɛrda daˈɲɔra
ClS ho visto chi che mi chiama sempre
cf.
al e ˈkel ke i ˈvegi daˈɲɔra
ClS è quello che ClS vedo sempre
i ˈmaɲdʒi tʃi ke ai mo ˈda
ClS mangio cosa che ClS mi danno

Mulegns
Example No. 3
a.
tʃi ˈreiva?
chi arriva?
kants pups ˈdɔrman?
quanti bambini dormono?
ia sa betʃ tʃi tʃ i ˈreiva
ClS so mica chi che ClS arriva
tʃi tʃ iʎ ɛ riˈvo
chi che ClS è arrivato
a'.
tʃi ˈpainsəs tʃ i ˈreiva?
chi pensi che ClS arrivi?
c.
ia sa betʃ kura tʃ i ˈreivan
ClS so mica quando che ClS arrivano
nɔwa tʃ ɛl ˈdɔrma
dove che egli dorme
nɔwa tʃ i ˈplowa
dove che ClS piove

Müstair
Example No. 4
a.
tʃi ˈdɔrma?
chi dorme?
ˈkaunts ˈkindelts ˈdɔrman?/sun ˈɲits?
quanti bambini dormono/sono venuti?
a'.
tʃi krɐas tʃ i veɲ?
chi credi che ClS viene?
tʃi krɐas tʃ id es ˈɲi?
chi credi che ClS è venuto?
tʃai krɐas tʃ id es kapiˈta?
che cosa credi che ClS è capitato?
ˈkaunts ˈkindelts ˈkrɐas tʃ i sun ˈɲits?
quanti bambini credi che ClS sono venuti?
b.
kwai es kwel tʃ i ma ˈklɔma aˈdyna
lui è quello che ClS mi chiama sempre
jɔn tʃ id es mes aˈmi…
Giovanni, che ClS è mio amico…
b.
ma di tʃai tʃa ty ˈfaʃ
mi dice cosa che tu fai
ma di a tʃi tʃa ty ˈklɔmaʃ
mi dice (a) chi che tu chiami
inˈdʒua ˈkrɐas tʃ ɛl va?
dove credi che egli va
inˈdʒua ˈkrɐas tʃ i ˈploa?
dove credi che ClS piove

Mustèr Disentis
Example No. 5
a.
tʃi ˈdɔma?
chi dorme?
tʃi ai veˈɲu?
chi è venuto?
kɔns aˈfɔns ˈdɔmən?
quanti bambini dormono?
kɔntəs donəs ain veˈɲidas?
quante donne sono venute?
a'.
tʃi ˈkrajəs ke saiəi veˈɲu?
chi credi che sia venuto?
kɔntəs donəs krajəs ke saiəən veˈɲidəs
quante donne credi che siano venute?
b.
kwai ai ˈkwɛl ke ˈklɔma aˈdina ˈmai
esso è quello che chiama sempre me
kwai ai ˈkwɛlts ke ˈklɔmən aˈdina ˈmai
esso è quelli che chiamano sempre me
jau ai ˈviu kwɛlts ke ˈklɔmən ˈmai aˈdina
io ho visto quelli che chiamano me sempre
ti ais kwɛl ke ˈklɔməs aˈdina ˈmai
tu sei quello che chiami sempre me
c.
di a ˈmi tʃai k(e) ai ˈfaŋ
di a me cosa che ClS fanno

Scuol
Example No. 6
a.
tʃi ˈvaiŋ?
chi viene?
tʃi es ˈɲy?
chi è venuto?
kwantəs dɔnəs sun riˈvadəs?
quante donne sono arrivate?
a'.
tʃi ˈkraiəs tʃ id era ˈɲy?
chi credi che ClS era venuto?
kwantəs ˈdɔnəsˈ kraiəs tʃ iˈd eran riˈvadəs?
quante donne credi che ClS erano venute?
b.
kwai es ˈkwel tʃ i m ˈklɔma aˈdyna
quello è quello che ClS mi chiama sempre
las ˈdɔnɛs tʃ id erən ˈɲydəs ˈer m aŋ klɔˈma
le donne che ClS erano venute ieri mi hanno chiamato
las ˈdɔnəs tʃ ɛ na ˈkrɛ:t tʃ id erən ˈɲydəs…
le donne che ClS ho creduto che ClS erano venute…
c.
ɛ nu ˈsa tʃe tʃa ty ˈfaʃ
ClS non so cosa che tu fai

Sent
Example No. 7
a.
tʃi ˈdɔrma?
chi dorme?
a'.
tʃi krajaʃ tʃ i ˈɲia?
chi credi che ClS venga?
b.
kwel ɔm ɛʃ kwel tʃ i m ˈklɔma aˈdyna
quell'uomo è quello che ClS mi chiama sempre
c.
inˈdʒo ˈkrajaʃ tʃ ɛl ˈdɔrma?
dove credi che egli dorma?

Trun
Example No. 8
a.
tʃi ˈveɲ?
chi viene?
tʃi ai veˈɲiu?
chi è venuto?
kɔnts aˈfɔns ˈveɲən?
quanti bambini vengono?
a'.
tʃi ˈkrajəs ke saiəi veˈɲu?
chi credi che sia venuto?
kɔntəs donəs ˈkrajəs ˈti ke ain veˈɲidəs?
quante donne credi tu che sono venute?
b.
ɛlts ain ˈkwɛlts ke ˈklɔmaŋ ˈmai aˈdina
loro sono quelli che chiamano me sempre
ɛlts ain ˈkwɛlts ke ain veˈɲi ie
loro sono quelli che sono venuti ieri
las ˈdonas ke tiˈkrajəs k ɛləs ˈsajən veˈɲidas…
le donne ke tu credi che esse siano venute…
las ˈdonas ke tiˈkrajəs k ai ˈsajən veˈɲidas…
le donne ke tu credi che ClS siano venute…
c.
ˈtʃai ˈfan-ai?
cosa fanno-ClS?

Zernez
Example No. 9
a.
tʃi ˈveɲ?
chi viene?
kwants uˈfants ˈdɔrman?
quanti bambini dormono?
jɔu nu sɛ tʃi tʃ i ˈveɲ
ClS non so chi che ClS viene
a'.
tʃi krajaʃt tʃ i ˈveɲ?
chi credi che ClS viene
tʃi krajaʃt tʃ id es ʃˈtat?
chi credi che ClS è stato?
b.
sun ˈkwɛlts tʃ i am ˈklɔman ˈsaimper
sono quelli che ClS mi chiamano sempre
c.
jɔu nu sɛ tʃe tʃa ty ˈfas
ClS non so cosa che tu fai
tʃe tʃ ɛl ˈfa
cosa che egli fa
tʃe tʃ i ˈfaŋ
cosa che ClS fanno
inua tʃ i ˈdɔrmaŋ
dove che ClS dormono
inua tʃa vus dɔrˈmis
dove che voi dormite