| Macà | |
| 3 | The Structure of the Complementizer: Interrogative, Relative Clauses, and Aspects of Subordination 3.3. Data on complementizers and their distribution Example No. 1 3.14. Lexicalization of pronominal elements in embedded contextsa. m ani ˈðittu ki vˈvo ett a ˈvɛna duˈmanimi hanno detto che voi avete a venire domani
b. zɔnu ˈkwiddi ki mmi ˈcamani ˈzɛmprisono quelli che mi chiamano sempre
c. kwal (ˈɛ ki) ˈvɛni?chi è che viene?
unn a zɔ kwal ɛ ki ˈvɛni non lo so chi è che viene
ˈdi-mmi kwaˈl ɛ kki vˈvɛni dimmi chi è che viene
d. ki fˈfatʃi?che fai?
un sɔ tʃɔ ˈk ɛddi ˈvattʃini non so ciò che essi fanno
kki dˈdi-tti che dirti Example No. 2 a. ˈdɔrmudormo, etc.
ˈdɔrmi
ˈdɔrmi
durˈmimmu
durˈmitti
ˈdɔrmini
inˈdu anˈdɛtti? dove andate?
indu ˈwa? dove vai?
ki fˈfatʃi? che fai?
kwal ˈvɛnɛ? chi viene?
ˈkwandu wiˈnitti? quando venite?
b. ˈpjowipiove
ˈnɛwa nevica
(staˈnotte) a nniˈwattu stanotte ha nevicato
ˈfɔrtsa pjuwaˈra forse pioverà Example No. 3 a. e mˈmeddu k e ˈrɔrmiè meglio che io dorma
ˈk ɛddi ˈrɔrmini che loro dormano
m ani ˈðittu ki ttu ˈdɔrmi ˈtroppu mi hanno detto che tu dormi troppo
ki ttu n ˈdɔrmi ˈmikkæ che tu non dormi
ki ttu mˈmaɲɟi (e bˈbii) che tu mangi e bevi
ˈk ɛddu/ɛdda ˈmaɲɟæ (e bˈbii) che lui mangia e beve
ˈk ɛddi ˈmaɲɟani (e bˈbiani) che loro mangiano e bevono
ki vvo maɲˈɟɛtti (e biˈitti) che voi mangiate e bevete
unn a ˈzɔgu inˈde ttu vˈva non lo so dove tu vai
inˈd ɛdda ˈwa dove lei va
inˈde v anˈdɛtti dove voi andate
inˈde n anˈdɛmmu dove noi andiamo
kɔmˈm ɛddi ˈfattʃini come loro facciano
un ˈsɔgu tʃɔ kki ttu ˈfattʃi non so ciò che tu fai
tʃɔ kki vvo ˈfɛtti non so ciò che voi fate
unn a ˈzɔgu tʃɔ kˈk ɛddi ˈfattʃini non lo so ciò che loro fanno
mi rumˈmandu a kˈkwal ɛddi ˈcammani mi domando a chi loro chiamano
b. m ani ˈðittu ˈk ɛddu ˈpjoimi hanno detto che lui piove
k ɛddu tˈtʃ era ˈmɔri tsitˈteddi che lui c'era molti bambini
ˈk ɛdd e vviˈnuttu ˈmɔri tsitˈteddi che lui è venuto molti bambini
ˈpɛnsu ˈk ɛdd ɛ mˈmeddu ki… penso che lui è meglio che…
unn a ˈzɔ ˈkwand ɛdd a ˈra ˈpjowa non so quando lui ha da piovere Example No. 4 a. si staˈnotti wiˈnitti v asˈpettuse stanotte venite vi aspetto
ˈkrergu ki staˈnotti an a ˈvɛna credo che stanotte hanno a venire
. m ani ˈdittu k u libru u leɟɟi (eddu) mi hanno detto che il libro lo legge lui
ki duˈmani i tsitˈteddi an a ˈvena che domani i bambini hanno a venire
ki duˈmani eddi an a ˈvena che domani loro hanno a venire
unn a zɔ si kwistu (eddi) u ˈbieni non lo so se questo loro lo bevono
a'. si vo wiˈnitti staˈnotti v asˈpettuse voi venite stanotte, vi aspetto
ˈkrergu k ɛddi an a ˈvɛna staˈnotti credo che loro verranno stanotte
b. ˈdittʃini ki duˈmani (*eddu) a da ˈpjoadicono che domani (*lui) pioverà
b'. ˈdittʃini k eddu ˈpjoidicono che lui piove
unn a ˈzɔɣu ˈs ɛddi ˈrɔrmani i tsitˈteddi non lo so se loro dormono i bambini Example No. 5 kwal ˈkreri ˈk ɛddu ˈwɛŋgi? chi credi che lui venga? |
| 4 | The Object 4.2. The order of the clitic string with respect to impersonal/reflexive Example No. 6 4.3. Systems of reflexive inflectioni. si ˈðɔrmi ˈβɛsi dorme bene
s ɛ sˈsɛmpri maɲˈɟatu ˈβɛ si è sempre mangiato bene
ii. a. ˈɛddi si ˈwɛɾini sɛmpri pasˈsaloro si vedono sempre passare
b. ˈɛddu u zi ˈkɔmpralui lo si compra
c. si nni ˈkɔmpra ˈðuise ne compra due
d. a ˈɛddu li zi ˈðitʃi kuˈzia lui gli si dice così
e. ti zi ˈvɛri pasˈsa tutti i ˈjɔrniti si vede passare tutti i giorni
g. si ddi nni ˈɾa ˈtrɔppusi gli ne dà troppo Example No. 7 4.4. Accusative - dative type nexuses.mi ˈlau
ti ˈlawi
si ˈlawa
tʃi laˈwɛmmu
vi laˈwɛtti
si ˈlawani 4.4.2. Accusative - dative type nexuses. Example No. 8 b. ˈcamma-lu/la/lichiamalo/la/li
ˈporta-li a mˈmɛ portali a me
b'. unn u camˈma ˈmikkanon lo chiamare mica
c. ˈda-mmi ˈkwistudammi questo
ˈda-lli ˈkwistu dagli questo
ˈporta-mi ˈkwistu portami questo
ˈporta-li ˈkwistu portagli questo
c' un li ˈða nˈnudda non gli dare nulla
d. ˈda-mmi-llu/-lla/-llidammelo/la/li
da-ddi-llu/-lla/-lli daglielo/la/li
dˈ. unn u mmi ˈða mˈmikka non lo mi dare mica
unn u ddi ˈða mˈmikka non lo gli dare mica
e. ˈda-mmi-nni ˈduidammene due
ˈda-ddi-nni ˈdui dagliene due
cf. ˈt aɟɟu ˈðittu ði ˈða-mmi-lluti ho detto di darmelo
ði ˈða-ddi-llu di darglielo Example No. 9 b. l ɑ̃ni caˈmattu/a/il'hanno chiamato/a/i
ni ˈpiddu ˈɾui ne prendo due
c. mi ˈðɑ̃ni ˈkwistumi danno questo, etc.
ti ˈðɑ̃ni ˈkwistu
li ˈðɑ̃ni ˈkwistu
tʃi ˈðɑ̃ni ˈkwistu
vi ˈðɑ̃ni ˈkwistu
m ɑ̃ni ˈðattu a witˈtura m'hanno dato la vettura
l ɑ̃ni ˈðattu a witˈtura gli hanno dato la vettura
d. u mi ˈdalo mi dà
u/ a/ i tti ˈðɔggu lo/la/li ti do
u/ a/ i ddi ˈðɔggu lo/la/li gli do
u tʃi ˈda lo ci dà
u vi ˈda lo vi dà
u mm ɑ̃ni ˈðattu lo mi hanno dato
u dd ɑ̃ni ˈðattu lo gli hanno dato
e. mi nni ˈðɑ̃ni ˈðuime ne danno due, etc.
ti nni ˈðɑ̃ni ˈðui
tʃi nni ˈðɑ̃ni ˈðui
vi nni ˈðɑ̃ni ˈðui
di nni ˈðɑ̃ni ˈðui
mi nni ˈeʃʃu me ne esco
f. u ˈzali u ˈmettu ˈeuil sale lo metto io
tʃi ˈzɔgu ˈeu ci gioco io
tʃ ɛ ˈmɔɾi tsitˈteddi c'è molti ragazzi Example No. 10 4.9. Prepositional objects and other prepositional complementsb. unn u/ a/ i ˈcammaninon lo/la/li chiamano
un l aɟɟu mikka camˈmatu/a/i non l'ho mica chiamato
c. un li ˈðɔggu ˈnuddanon gli do nulla
d. unn i tti ˈðɔggu ˈmikkanon li ti do mica
unn i ddi ˈðɔggu ˈmikka non li gli do mica
unn u mm ɑ̃ni ˈmikka ˈðattu non lo mi hanno mica dato
unn u dd ɑ̃ni ˈmikka ˈðattu non lo gli hanno mica dato
e. un ti nni ˈðɑ̃ni ˈmikkanon te ne danno mica
un di nni ˈðɑ̃ni ˈmikka non gliene danno mica Example No. 11 a. aɟɟu ˈwistu a tˈto fidˈdoluho visto a tuo figlio
b. aɟɟu ˈwistu u (tto) ˈjaɣaruho visto il tuo cane |
| 5 | The Auxiliary 5.3. "Avere" with indirect reflexive 5.3.1. "Avere" with indirect reflexive Example No. 12 5.10. The existential construction and locative inaccusative constructionsa. mi zɔ laˈwattu/ami sono lavato/a, etc.
ti ze laˈwattu/a
s ɛ llaˈwattu/a
tʃi zɛmmu laˈwatti
vi zetti laˈwatti
si zɔ laˈwatti
a'. s anu laˈwattu i ˈmanisi hanno lavato le mani
si zɔ laˈwattu i ˈmani si sono lavato le mani Example No. 13 tʃi ˈzɔ i tsitˈteddi ci sono i bambini
tʃi ˈzɔ mmɔri tsitˈteddi ci sono molti bambini
ˈtʃ ɛ mmɔri tsitˈteddi c'è molti basmbini
ˈtʃ ɛ u ˈmɔndu c'è la gente |
| 6 | Negation and Adverbs 6.4. Position of sentential negation adverb with respect to the infinitive Example No. 14 t aɟu ˈðittu ði un ˈmikka ˈda-ddi-llu ti ho detto di non mica darglielo |
| 7 | Aspectual and Modal Structures 7.1. Position of the object clitic with the infinitive Example No. 15 7.2. Imperative and negative imperativea. t aɟu ˈðittu ði da-ddi-lluti ho detto di darglielo
ði un ˈmikka ˈda-ddi-llu→di non mica darglielo
b. e mˈmeddu a caˈmalluè meglio a chiamar-lo
c. un tsɔ kki ˈdi-ttinon so che dir-ti
d. sɔ viˈnuttu a vˈvɛða-tisono venuto a veder-ti
mi nni zɔg anˈdattu par un ˈvɛða-ti (ˈmikka) me ne sono andato per non veder-ti (mica) Example No. 16 a.-ii. ˈcamma-lu/la/lichiama-lo/la/li-le
ˈda-mmi-llu/lla/lli da-mme-lo/la/li-le
ˈda-mmi-nni ˈdui da-mme-ne due
iv. caˈmɛmmu-luchiamiamo-lo
v. camˈmɛtti-luchiamate-lo
a' ii. unn u camˈma ˈmikka non lo chiamare mica
unn u mmi dˈda mˈmikka non lo mi dare mica
u mmi ni ˈða mˈmikka non me ne dare mica
iv. u nnu caˈmɛmmu ˈmikkanon lo chiamiamo mica
v. u nnu camˈmɛtti ˈmikkanon lo chiamate mica
b. u/ a/ i ˈcammanilo/ la/ li chiamano |
| 8 | The Noun Phrase 8.3. Special treatment of kinship terms Example No. 17 ˈbabbi-ttu babbo-tuo
ˈmammi-tta mamma-tua
(u me) ˈbabbu il mio babbo
u zo ˈβabbu il suo babbo
(a me) ˈmamma la mia mamma
a zo ˈmamma la sua mamma
u me/ to/ zo nipˈpotti i me/ to/ zo nipˈpotti il mio/tuo/suo nipote
a me/ to/ zo zuˈredda i me/ to/ zo zuˈreddi la mia/tua/sua sorella
a ˈnoʃʃa/ ˈwoʃʃa zuˈredda la nostra/vostra sorella |