Morphosynctatic Element

back
5.4. Interactions between auxiliary and lexicalization of the reflexive clitic
Adrara S.Rocco
Example No. 1
a.
ma ho laˈat ˈzo
mi sono lavato
ta het laˈat ˈzo
ClS sei lavato
al h ɛ laˈat ˈzo
ClS si è lavato
la h ɛ laˈada ˈzo
ClS si è lavata
an h ɛ laˈatʃ/ laˈai ˈzo
ClS si è lavati
hi laˈatʃ ˈzo
siete lavati
i h ɛ laˈatʃ ˈzo
ClS si sono lavati
le h ɛ laˈade ˈzo
ClS si sono lavate
ma here laˈa:t ˈzo
mi ero lavato
ta heret laˈa:t ˈzo
ClS eri lavato
al h era laˈa:t ˈzo
ClS si era lavato
la h era laˈada ˈzo
ClS si era lavata
aŋ h era laˈa:tʃ/ laˈai ˈzo
ClS si era lavati
hereh laˈa:tʃ/ laˈai ˈzo
eravate lavati
i h era laˈai/ laˈade ˈzo
ClS si erano lavati/e
cf.
ma ha ˈlae ˈzo
mi si lavo, etc.
ta ha ˈlaet ˈzo
al/ la ha ˈlaa ˈzo
an sa ˈlaa ˈzo
ha laˈi ˈzo
i/ le ha ˈlaa ˈzo
c.
ta heret konˈte:t
ClS eri contento
l era konˈte:t/a
ClS era contento/a
aŋ h era konˈte:tʃ
ClS si era contenti
i era konˈte:tʃ
ClS erano contenti
d.
ho ɛˈɲit
sono venuto, etc.
ta het ɛˈɲit
l ɛ ɛˈɲit/ɛˈɲida
a n h ɛ ɛˈɲitʃ
hi ɛˈɲitʃ
i ɛ ɛˈɲitʃ/ ɛˈɲide
o durˈmit
ho dormito, etc.
t et durˈmit
l a durˈmit
m a durˈmit
i durˈmit
i a durˈmit
a g o de ˈfa:-l
ClS ci ho da farlo
al g a de ˈfa:-l
ClS ci ha da farlo
here eˈɲi:t
ero venuto, etc.
ta heret eˈɲi:t
l era eˈɲi:t/ eˈɲida
aŋ h era eˈɲi:tʃ
hereh veˈɲi:tʃ
i era eˈɲi:tʃ/ eˈɲide
ere durˈmi:t
avevo dormito, etc.
a t eret durˈmi:t
l era durˈmi:t
a m era durˈmi:t
ereh durˈmi:t
i era durˈmi:t
al g era øna bɛla ˈka
ClS ci aveva una bella casa
aŋ g era øna bɛla ˈka
ClS ci aveva (=avevamo)…
ja g ereh øna bɛla ˈka
ClS avevate una bella casa
al g era de ˈfa:-l
ClS ci aveva da farlo
aŋ g era de ˈfa:-l
ClS ci aveva (=avevammo)…

Example No. 2
a.
an h ɛ laˈa:tʃ/laˈade
ClS si è lavati/ lavate
d.
an h ɛ ɛˈɲi:tʃ/ ɛˈɲide
ClS si è venuti/ venute

Arconate
Example No. 3
a.
(ma) sʊm laˈvɒ: ˈdʒo
mi sono lavato
te se laˈvɒ: ˈdʒo
ClS sei lavato
al/ la s ɛ laˈvɒ: ˈdʒo
ClS si è lavato
sɛm laˈvɒ: ˈdʒo
siamo lavati
si: laˈvɒ: ˈdʒo
siete lavati
i s ɛn laˈvɒ: ˈdʒo
ClS si hanno lavato
m eu laˈvɒ: ˈdʒo
mi avevo lavato
te sea laˈvɒ: ˈdʒo
ClS eri lavato
al s ea laˈvɒ: ˈdʒo
ClS si era lavato
seam laˈvɒ: ˈdʒo
eravamo lavati
si: laˈvɒ: ˈdʒo
eravate lavati
ai s ean laˈvɒ: ˈdʒo
ClS si erano lavati
cf.
(ma) sa ˈlɒvu ˈdʒo
mi si lavo, etc.
te sa ˈlɒva ˈdʒo
al/ la sa ˈlɒva ˈdʒo
sa ˈlavãm ˈdʒo
sa laˈvi ˈdʒo
(i) sa ˈlavãn ˈdʒo
b.
(ma) sʊm saˈtɒ:
mi sono seduto
te se saˈtɒ:
ClS sei seduto
al/ la s ɛ saˈtɒ:
ClS si è seduto/ seduta
sɛm saˈtɒ:
siamo seduti
si: saˈtɒ:
siete seduti
i s ɛn saˈtɒ:
ClS si hanno seduti
(ma) sʊm ˈmøstu/a
mi sono mosso/a
te se ˈmøstu/a
ClS sei mosso/a
al s ɛ ˈmøstu
ClS si è mosso
la s ɛ ˈmøsta
ClS si è mosso
sɛm ˈmøstu
siamo mossi
s ɛn ˈmøstu
si hanno mosso
c.
sʊm kunˈte:nt
sono contento, etc.
te se kunˈte:nt
l e kunˈte:nt
sɛm kunˈtenti
si kunˈtenti
in kunˈtenti
seu kunˈte:nt
ero contento, etc.
te sea kunˈte:nt
l ea kunˈte:nt
seam kunˈtenti
sii kunˈtenti
i ean kunˈtenti
d.
sʊm viˈɲy:
sono venuto, etc.
te se viˈɲy:
l e viˈɲy:
sɛm viˈɲy:
si: viˈɲy:
in viˈɲy:
o durˈmi: / laˈvɒ: i ˈpɔ:n
ho dormito/ lavato i vestiti, etc.
t e: durˈmi: / laˈvɒ: i ˈpɔ:n
l ɒ durˈmi: / laˈvɒ: i ˈpɔ:n
ɛm durˈmi: / laˈvɒ: i ˈpɔ:n
i: durˈmi: / laˈvɒ: i ˈpɔ:n
ɛn durˈmi: / laˈvɒ: i ˈpɔ:n
g o ˈfɒ:m
ci ho fame, etc.
te g e ˈfɒ:m
a l g ɒ ˈfɒ:m
a g ɛm ˈfɒ:m
a g i ˈfɒ:m
a g ɛn ˈfɒ:m
seu viˈɲy:
ero venuto, etc.
(te) sea viˈɲy:
l ea viˈɲy:
seam viˈɲy:
sii viˈɲy:
i ean viˈɲy:
eu durˈmi: / laˈvɒ: i ˈpɒ:n
avevo dormito/lavato i vestiti, etc.
t ea durˈmi: / laˈvɒ: i ˈpɒ:n
l ea durˈmi: / laˈvɒ: i ˈpɒ:n
eam durˈmi: / laˈvɒ: i ˈpɒ:n
aˈvi: durˈmi: / laˈvɒ: i ˈpɒ:n
i ean durˈmi: / laˈvɒ: i ˈpɒ:n
g eu ˈfɒ:m
ci avevo fame, etc.
te g ea ˈfɒ:m
al g ea ˈfɒ:m
a g eam ˈfɒ:m
a g ivi ˈfɒ:m
a i g ean ˈfɒ:m

Barcis
Example No. 4
a.
(ɛ) me soi laˈva
ClS mi sono lavato
tu so laˈva
ClS sei lavato
al ɛ laˈva
ClS è lavato
a ɛ laˈvada
ClS è lavata
a se a laˈva/laˈvada
ClS si ha lavato/a
ɛ seŋ laˈva:ts
ClS siamo lavati
se aˈveŋ laˈvats
ci siamo lavati
ɛ (ve) sei laˈva:ts
ClS vi siete lavati
i ɕoŋ laˈva:ts
ClS sono lavati
cf.
me ˈlave
mi lavo, etc.
tu te ˈlave
a se ˈlava
se laˈvaŋ
ve/ se laˈva
i se ˈlava
d.
(ɛ) soi veˈɲu
ClS sono venuto, etc.
tu so veˈɲu
al ɛ veˈɲu
ɛ seŋ veˈɲuts
ɛ sei veˈɲuts
i soŋ veˈɲuts

Borgo di Terzo
Example No. 5
a.
ma ho laˈat
mi ho lavato
to het laˈat
ClS sei lavato
al h ɛ laˈat
ClS si è lavato
la h ɛ laˈada
ClS si è lavata
an h ɛ laˈatʃ
ClS si è lavati
va hi laˈatʃ
vi siete lavati
i h ɛ laˈatʃ/ laˈade
ClS si sono lavati/e
cf.
ma ha ˈlae
mi si lavo, etc.
to ha ˈlaet
al/la ha ˈlaa
an ha ˈlaa
va ha laˈif
i ha ˈlaa
d.
ho ˈɲit
sono venuto, etc.
to ˈhet ˈɲit
l ɛ ˈɲit
a n ˈh ɛ ˈɲitʃ
hi ˈɲitʃ
i ɛ ˈɲitʃ

Bormio
Example No. 6
a.
aŋ s e laˈva/ laˈvaða
ClS si è lavati/e
d.
aŋ s e veˈɲi
ClS si è venuti
aŋ s e veˈɲiða
ClS si è venute

Briga Novarese
Example No. 7
a.
sum laˈva/laˈva:
sono lavato/a
t ɛ laˈva/laˈva:
ClS sei lavato/a
s a laˈva/laˈva:
si ha lavato/a
sumɐn lavai
siamo lavati
si laˈvai
siete lavati
s aŋ laˈvai
si hanno lavati
m evi laˈva
mi avevo lavato
t evi laˈva
ClS eri lavato
s eva laˈva/laˈva:
si era lavato
sevɐŋ laˈvai
eravamo lavati
sevi laˈvai
eravate lavati
s evɐŋ laˈvai
si erano lavati
cf.
i m ˈlavi
ClS mi lavo, etc.
ti d ˈlavi
ɐz ˈlavɐ
i m laˈvumɐ
i v laˈvɛ
i z ˈlavəŋ
c.
sum kunˈte:nt/kunˈte:ntɐ
sono contento/a, etc.
t ɛ kunˈte:nt/kunˈte:ntɐ
l ɛ kunˈte:nt/kunˈte:ntɐ
sumɐŋ kunˈte:nt/kunˈte:nti
si kunˈte:nt/kunˈte:nti
iŋ kunˈte:nt/kunˈte:nti
sevi kunˈte:nt
ero contento, etc.
t evi kunˈte:nt
l evɐ kunˈte:nt
sevɐŋ kunˈte:nt
sevi kunˈte:nt
(i) evɐŋ kunˈte:nt
d.
sum ˈɲy/ˈɲuvɐ
sono venuto/a, etc.
t ɛ ˈɲy/ˈɲuvɐ
l ɛ ˈɲy/ˈɲuvɐ
sumɐŋ ˈɲyi
si ˈɲyi
iŋ ˈɲyi
ɔ druˈmetʃ
ho dormito, etc.
t ɛ druˈmetʃ
l a druˈmetʃ
umɐ druˈmetʃ
i druˈmetʃ
(i) ˈaŋ druˈmetʃ
ɔ tʃaˈma lɐ tø ɕuˈrɛlɐ
ho chiamato le tue sorelle, etc.
t ɛ tʃaˈma lɐ tø ɕuˈrɛlɐ
l a tʃaˈma lɐ tø ɕuˈrɛlɐ
uma tʃaˈma lɐ tø ɕuˈrɛlɐ
i tʃaˈma lɐ tø ɕuˈrɛlɐ
aŋ tʃaˈma lɐ tø ɕuˈrɛlɐ
g ɔ ˈfa:m
ci ho fame, etc.
ti g ɛ ˈfa:m
al g a ˈfa:m
g umɐ ˈfa:m
g i ˈfa:m
i g aŋ ˈfa:m
sevi ˈɲy
ero venuto, etc.
t evi ˈɲy
l eva ˈɲy/ˈɲuvɐ
sevɐŋ ˈɲyi
sevi ˈɲyi
evɐŋ ˈɲyi
evi druˈmetʃ
avevo dormito, etc.
t evi druˈmetʃ
l eva druˈmetʃ
evɐŋ druˈmetʃ
evi druˈmetʃ
(i) evɐŋ druˈmetʃ
evi tʃaˈma i ˈtøi maˈtai
avevo chiamato i tuoi bambini, etc.
t evi tʃaˈma i ˈtøi maˈtai
l eva tʃaˈma i ˈtøi maˈtai
evɐŋ tʃaˈma i ˈtøi maˈtai
evi tʃaˈma i ˈtøi maˈtai
(i) evɐn tʃaˈma i ˈtøi maˈtai
g evi ˈfa:m
ci avevo fame, etc.
ti g evi ˈfa:m
ɐl g evɐ ˈfa:m
g evɐŋ ˈfa:m
g evi ˈfa:m
i g evɐŋ ˈfa:m

Campodolcino
Example No. 8
a.
aŋ s e moˈvy:t
ClS si è mossi
d.
aŋ s e veˈɲy:t
ClS si è venuti

Casaccia
Example No. 9
a.
am s e laˈva/ laˈvɛda
ClS si è lavati/e
d.
am s e ˈɲi/ˈɲida
ClS si è venuti/e
am (s) ɛra ˈɲi
ClS si era venuti

Casorezzo
Example No. 10
a.
som laˈva: ˈdʒo
sono lavato
te se laˈva: ˈdʒo
ClS sei lavato
al ˈs e/a laˈva: ˈdʒo
ClS si è/ha lavato
sɛm laˈva: ˈdʒo
siamo lavati
si laˈva: ˈdʒo
siete lavati
i ˈs ɛn laˈva: ˈdʒo
ClS si hanno lavato
seu laˈva: ˈdʒo
ero lavato
te sea laˈva: ˈdʒo
ClS eri lavato
al s ea laˈva: ˈdʒo
ClS si era lavato
seam laˈva: ˈdʒo
eravamo lavati
sivi laˈva: ˈdʒo
eravate lavati
i s ean laˈva: ˈdʒo
ClS si erano lavati
cf.
ma/ sa/ ma sa ˈlavu ˈdʒo
mi/ si/ mi si lavo (giù), etc.
te se ˈlava ˈdʒo
al sa ˈlava ˈdʒo
sa ˈlavum ˈdʒo
sa laˈvi ˈdʒo
sa ˈlavan ˈdʒo
b.
som saˈta:
sono seduto, etc.
te se saˈta:
al s e/a saˈta
sɛm saˈta:
si saˈta:
i ˈs ɛn saˈta:
c.
soŋ kunˈtentu/ kunˈtenta
sono contento/ contenta' etc.
te se kunˈtentu/ kunˈtenta
l e kunˈtentu/ kunˈtenta
sɛm kunˈtenti
si kunˈtenti
i ŋ kunˈtenti
seu kunˈtentu/ kunˈtenta
ero contento/ contenta, etc.
te sea kunˈtentu/ kunˈtenta
l ea kunˈtentu/ kunˈtenta
seuŋ kunˈtenti
sivi kunˈtenti
eaŋ kunˈtenti
d.
som viˈɲy:
sono venuto/ venuta, etc.
te se viˈɲy:
l e viˈɲy:
sɛm viˈɲy:
si: viˈɲy:
in viˈɲy:
o durˈmi: / laˈva: i ˈrɔbi
ho dormito/ lavato i vestiti, etc.
t e durˈmi: / laˈva: i ˈrɔbi
l a durˈmi: / laˈva: i ˈrɔbi
ɛm durˈmi: / laˈva: i ˈrɔbi
i: durˈmi: / laˈva: i ˈrɔbi
ɛn durˈmi: / laˈva: i ˈrɔbi
seu viˈɲy:
ero venuto/ venuta, etc.
te sea viˈɲy:
l ea viˈɲy:
seam viˈɲy:
sivi viˈɲy:
ean/ivan viˈɲy:
eu laˈva:
avevo lavato, etc.
t ea laˈva:
l ea laˈva:
eam laˈva:
ivi laˈva:
ean laˈva:

Cataeggio
Example No. 11
d.
ˈnuɲ aŋ s ɛ veˈɲy/ veˈɲyde
noi ClS si è venuti/e

Forni di Sopra
Example No. 12
a.
i swoi laˈvat
ClS sono lavato
tu swos laˈvat
ClS sei lavato
al i laˈvat (ˈpriŋ)
ClS è lavato prima
al i laˈvat/ a i laˈvada (ˈpriŋ)
ClS è lavata prima
i son laˈva:s
ClS siamo lavati
i sɛis laˈva:s
ClS siete lavati
i eŋ laˈva:s
ClS sono lavati
az eŋ laˈvadas
ClS sono lavate
i eri laˈvat
ClS ero lavato, etc.
tu ɛras laˈvat
al ɛra laˈvat (ˈpriŋ)
a ɛra laˈvada (ˈpriŋ)
i rioni laˈva:s
i rie:s laˈva:s
i ɛra laˈva:s
az ɛra laˈvadas
a'.
i swoi laˈvat las ˈmaŋs
ClS sono lavato le mani
al i laˈvat las ˈmaŋs
ClS è lavato le mani
i eŋ laˈva:s las ˈmaŋs
ClS sono lavati le mani
d.
i swoi viˈɲut
ClS sono venuto
tu swos viˈɲut
a l i viˈɲut / a i viˈɲuda
i son viˈɲu:s
i sɛis viˈɲu:s
i eŋ viˈɲu:s/ az eŋ viˈɲudas
e.
i laz ai laˈvadas
ClS le ho lavate
i laz oŋs dʒa laˈvadas
ClS le hanno già lavate

Grumello del Monte
Example No. 13
a.
ma ho laˈat
mi sono lavato
ta het laˈat
ClS sei lavato
al h ɛ laˈat
ClS si è lavato
la h ɛ laˈada
ClS si è lavata
an h ɛ laˈatʃ
ClS si è lavati
a hi laˈatʃ
ClS siete lavati
i h ɛ laˈatʃ/laˈade
ClS si sono lavati/e
ma here laˈa:t
mi ero lavato
ta heret laˈa:t
ClS eri lavato
al h era laˈa:t
ClS si era lavato
la h era laˈada
ClS si era lavata
aŋ h era laˈa:tʃ
ClS si era lavati
a hereh laˈa:tʃ
ClS eravate lavati
i h era laˈatʃ/ laˈade
ClS si erano lavati/e
cf.
(ma) ha ˈlae
mi si lavo, etc.
ta ha ˈlaet
al ha ˈlaa
an ha ˈlaa
(a) ha laˈi
i ha ˈlaa
c.
here konˈte:t
ero contento, etc.
ta heret konˈte:t
(a)l era konˈte:t/a
aŋ h era konˈte:tʃ
a hereh konˈte:tʃ
(a) i era konˈte:tʃ
d.
ho ɛˈɲit
sono venuto, etc.
ta het ɛˈɲit
al ɛ ɛˈɲit/ɛˈɲida
an (h)ɛ ɛˈɲitʃ
a hi ɛˈɲitʃ
aj ɛ ɛˈɲitʃ
o durˈmit
ho dormito, etc.
t et durˈmit
al a durˈmit
am a durˈmit
i durˈmit
aj a durˈmit
here eˈɲi:t
ero venuto, etc.
ta heret eˈɲi:t
l era eˈɲi:t
aŋ h era eˈɲi:tʃ
a hereh eˈɲi:tʃ
i era eˈɲi:tʃ
ere durˈmi:t
avevo dormito, etc.
t eret durˈmi:t
l era durˈmi:t
(a) m era durˈmi:t
ereh durˈmi:t
i era durˈmi:t
a l ere tʃaˈma:t
ClS l'avevo chiamato, etc.
ta l eret tʃaˈma:t
a ll era tʃaˈma:t
(a) m l era tʃaˈma:t
a ll ereh tʃaˈma:t
a i ll era tʃaˈma:t

Example No. 14
a.
an h ɛ laˈa:tʃ/ laˈade
ClS si è lavati/ lavate
d.
an h ɛ ɛˈɲi:tʃ
ClS si è venuti

Inveruno
Example No. 15
a.
sum laˈva:
sono lavato
te se laˈva:
ClS sei lavato
al/ la s ɛ laˈva:
ClS si è lavato
sɛŋ laˈva:
siamo lavati
si: laˈva:
siete lavati
s ɛn laˈva:
si hanno lavati
sevi laˈva:
ero lavato
te seva laˈva:
ClS eri lavato
al s eva laˈva:
ClS si era lavato
sevum laˈva:
eravamo lavati
sivi laˈva:
eravate lavati
s evan laˈva:
si erano lavati
cf.
sa ˈlɛ:vi
si lavo, etc.
te se ˈlɛ:va
al sa ˈlɛ:va
sa ˈlɛ:vum
sa laˈvi:
sa ˈlɛ:van
b.
al s e ˈmøst
ClS si è mosso
la s e ˈmøsta
ClS si è mossa
c.
suŋ kunˈte:nt
sono contento, etc.
te se kunˈte:nt
l e kunˈte:nt
sɛŋ kunˈte:nt
si: kunˈte:nt
iŋ kunˈte:nt
sevi kunˈte:nt
ero contento, etc.
te ˈseva kunˈte:nt
l eva kunˈte:nt
sevum kunˈte:nt
sivi kunˈte:nt
evan kunˈte:nt
d.
suŋ viˈɲy:
sono venuto, etc.
te se viˈɲy:
l e viˈɲy:
sɛŋ viˈɲy:
si: viˈɲy:
iŋ viˈɲy:
o durˈmi:
ho dormito, etc.
t e durˈmi:
l a durˈmi:
ɛm durˈmi:
i: durˈmi:
ɛn durˈmi:
l o dumanˈda:
l'ho chiamato, etc.
te m e dumanˈda:
al m a dumanˈda:
l ɛm dumanˈda:
l i dumanˈda:
m ɛŋ dumanˈda:
g o ˈfa:m
ci ho fame
g ɛm ˈfa:m
ci abbiamo fame
sevi viˈɲy
ero venuto, etc.
te seva viˈɲy
l eva viˈɲy
sevum viˈɲy
sivi viˈɲy
evan viˈɲy
evi durˈmi:
avevo dormito, etc.
t eva durˈmi:
l eva durˈmi:
evum durˈmi:
ivi durˈmi:
evan durˈmi:
l evi dumanˈda:
l'avevo chiamato, etc.
te m eva dumanˈda:
al m eva dumanˈda:
l evum dumanˈda:
m ivi dumanˈda:
m evan dumanˈda:
g evi ˈfa:m
ci avevo fame, etc.
te g eva ˈfa:m
al g eva ˈfa:m
g evum ˈfa.m
g ivi ˈfa:m
g evan ˈfa.m

Odolo
Example No. 16
a.
me hu laˈvat
mi sono lavato, etc.
tɛ hɛ hi laˈvat
ɛl h ɛ laˈvat/la ˈh ɛ laˈao
hɛ hum laˈvatʃ
vɛ hɛ ˈhi laˈvatʃ
i h ɛ laˈatʃ/ le h ɛ laˈvade
me hire laˈva:t
mi ero lavato, etc.
te hɛ hiret laˈva:t
ɛl (hɛ) h ira laˈva:t/ la (hɛ) h ira laˈvao
hɛ hireɲ laˈva:tʃ
vɛ hiref laˈva:tʃ
i hɛ hira laˈatʃ
c.
hu konˈte:t
sono contento, etc.
te hi konˈte:t
l e konˈte:t/a
hum konˈte:tʃ
hif konˈte:tʃ
i e konˈte:tʃ
d.
hu viˈɲit
sono venuto, etc.
tɛ hi viˈɲit
l ɛ viˈɲit/ɛˈɲia
hum viˈɲitʃ
hif ɛˈɲitʃ
i ɛ viˈɲitʃ/viˈɲie
o durˈmit
ho dormito, etc.
t e durˈmit
l a durˈmit
om durˈmit
ef durˈmit
i a durˈmit
hire viˈɲi:t/viˈɲia
ero venuto/a, etc.
te hiret viˈɲi:t
l ira viˈɲi:t
hireɲ viˈɲi:tʃ
hiref viˈɲi:tʃ
ira viˈɲi:tʃ
aˈie durˈmi:t
avevo dormito, etc.
t aˈet durˈmi:t
l aˈia durˈmi:t
aˈieɲ durˈmi:t
aˈief durˈmi:t
i aˈia durˈmi:t
l aˈie tʃaˈma:t
l'ho chiamato
te m aˈiet tʃaˈma:t
ClS mi hai chiamato

Example No. 17
a.
me hire laˈva:t
mi ero lavato
te hɛ hiret laˈva:t
ClS ti eri lavato
ɛl (hɛ) h ira laˈva:t
ClS (si) si era lavato
la (hɛ) h ira laˈvao
ClS (si) si era lavata
hɛ hireɲ laˈva:tʃ
ci eravamo lavati
vɛ hiref laˈva:tʃ
vi eravate lavati
i ˈhɛ h ira laˈatʃ
ClS si si erano lavati

Olgiate Molgora
Example No. 18
a.
(me) so laˈʋa:
mi sono lavato
te se laˈʋa:
ClS sei lavato
el s ɛ laˈʋa:
ClS si è lavato
la s ɛ laˈʋada
ClS si è lavata
sɛm laˈʋa:
siamo lavati
si laˈva:
siete lavati
i s iŋ laˈʋa:
ClS si sono lavati
(me) seʋi/ seri laˈʋa:
mi ero lavato
te seʋet/ seret laˈʋa:
ClS eri lavato
el s eʋa/ era laˈʋa:
ClS si era lavato
la s eʋa/ era laˈʋada
ClS si era lavata
seʋem/ serem laˈʋa:
eravamo lavati
seʋef/ seref laˈva:
eravate lavati
i s eʋen/ eren laˈʋa:
ClS si erano lavati
c.
so kunˈte:nt
sono contento, etc.
te se kunˈte:nt
l ɛ kunˈte:nt/kunˈte:nta
sɛm kunˈte:nt
si kunˈte:nt
iŋ kunˈte:nt
seʋi / seri kunˈte:nt
ero contento, etc.
te seʋet/ ˈseret kunˈte:nt
l eʋa/ era kunˈte:nt
seʋem/ serem kunˈte:nt
seʋef/ seref kunˈte:nt
i seʋen/ seren kunˈte:nt
d.
so veˈɲy:
sono venuto, etc.
te se veˈɲy:
l ɛ veˈɲy:/veˈɲyda
sɛm veˈɲy:
si veˈɲy:
iŋ veˈɲy:
o durˈmi:
ho dormito, etc.
t e durˈmi:
l a durˈmi:
ɛm durˈmi:
i durˈmi:
ɔn durˈmi:
seʋi / seri veˈɲy:
ero venuto, etc.
te seʋet/ seret veˈɲy:
l eʋa/ era veˈɲy:
seʋem/ serem veˈɲy:
seʋef/ seref veˈɲy:
i seʋen/ seren veˈɲy:
eʋi/ eri druˈmi:
avevo dormito, etc.
t eʋet/ eret druˈmi:
l eʋa/ era druˈmi:
eʋem/ erem druˈmi:
evef/ eref druˈmi:
i eʋen/ eren druˈmi:

Pagnona
Example No. 19
a.
am s a laˈva:
ClS si ha lavati
d.
am s ɛ veˈɲy:
ClS si è venuti
am s erɛ veˈɲy:
ClS si era venuti

Premana
Example No. 20
a.
am s a laˈva:
ClS si ha lavati
d.
am s e veˈɲy:
ClS si è venuti
am s erɛ veˈɲy:
ClS si era venuti

Quarna Sopra
Example No. 21
a.
sum laˈva
sono lavato
t e laˈva
ClS/ti sei lavato
s a laˈva/laˈvaa
si ha lavato/a
sɐma laˈve
siamo lavati
se laˈve
siete lavati
s ɐŋ laˈve
si hanno lavati
sɛr laˈva:
ero lavato
t ɛr laˈva:
ClS/ti eri lavato
s ɛra/s eva laˈva/laˈva:
si era/si aveva lavato/a
sɛrɐŋ laˈve:
eravamo lavati
sɛr laˈve:
eravate lavati
s evɐŋ laˈve:
si avevano lavati
saˈriɐ laˈva
sarei lavato
t aˈriɐ laˈva
ClS/ ti saresti lavato
s aˈriɐ laˈva
si avrebbe lavato
saˈriɐn laˈve
saremmo lavati
saˈris laˈve
sareste lavati
s aˈriɐn laˈve
si avrebbero lavato
(ɐm) saˈris laˈva
mi sarei lavato
ɐt saˈris laˈva
ClS/ti saresti lavato
ɐu saˈris laˈva
ClS sarebbe lavato
ɐn saˈrisən laˈve
ci saremmo lavati
ɐu saˈris laˈve
vi sareste lavati
s aˈrisən laˈve
si avrebbero lavato
cf.
əm ˈlau
mi lavo, etc.
ət ˈlɛvət
əs ˈlava
əŋ laˈvɐma
əu laˈve:
əs ˈlavɐŋ
c.
sum kunˈte:nt/a
sono contento/a, etc.
t e kunˈte:nt/a
ɣ e kunˈte:nt/a
sɐma kunti:nt
ve kunti:nt
jiŋ kunti:nt
ɐ sɛr kunˈte:nt/a
ClS ero contento/a, etc.
t ɛr kunˈte:nt/a
ɣ ɛra kunˈte:nt/a
sɛrɐŋ kunˈti:nt
sɛr kunˈti:nt
sɛrɐŋ kunˈti:nt
saˈriɐ kunˈte:nt
sarei contento, etc.
t aˈriɐ kunˈte:nt
saˈriɐ kunˈte:nt
saˈriɐn kunˈti:nt
saˈris kunˈti:nt
saˈriɐn kunˈti:nt
d.
sum ˈɲic
sono venuto, etc.
t e ˈɲic
ɣ e ˈɲic/ˈɲua
sɐma ˈɲic / ɲuɣ
se ˈɲic
jiŋ ˈɲic
i o druˈmi
ClS ho dormito, etc.
t e druˈmi
a druˈmi
a i ɐma druˈmi
a i e druˈmi
a i ɐŋ druˈmi
ɐ i o laˈva ɐi kaˈmiʑ…
ClS ho lavato le camicie
sɛr ˈɲic / ˈɲua
ero venuto/a, etc.
t ɛr ˈɲic / ˈɲua
ɣ ɛra ˈɲic / ˈɲua
sɛrɐŋ ˈɲic / ɲuɣ
sɛr ˈɲic / ɲuɣ
i ɛrɐŋ ˈɲic / ɲuɣ
a i eu druˈmi
ClS avevo dormito, etc.
t eu druˈmi
ɐɣ eva druˈmi
a i evɐm druˈmi
a i eu druˈmi
a i evɐŋ druˈmi
ɐ i eu laˈva ɐi kaˈmiʑ
ClS avevo lavato le camicie, etc.
t eu laˈva
ɐɣ eu laˈva
ɐ i evɐn laˈva
ɐ i eu laˈva
ɐ i evɐŋ laˈva
saˈriɐ ˈɲic
sarei venuto, etc.
t aˈriɐ ˈɲic
saˈriɐ ˈɲic…
aˈriɐ druˈmi
avrei dormito, etc.
t aˈriɐ druˈmi
ɣ aˈriɐ druˈmi
i aˈriɐn druˈmi
i aˈriɕ druˈmi
i aˈriɐn druˈmi
ɐj aˈriɐ laˈva ɐi kaˈmiʑ
ClS avrei lavato le camicie, etc.
t aˈriɐ laˈva…
ɐɣ aˈriɐ laˈva…
j aˈriɐn laˈva…
j aˈris laˈva…
j aˈriɐn laˈva…
saˈris ˈɲic
sarei venuto
saˈrisən ˈɲic
sarebbero venuti
ɐ i aˈris druˈmi
ClS avrei dormito
ɐ i aˈrisən druˈmi
ClS avrebbero dormito

S.Fedele Intelvi
Example No. 22
a.
ma sum laˈva:
mi sono lavato
ta se: laˈva:
ClS sei lavato
al ts a laˈva:
ClS si ha lavato
la s a laˈvada
ClS si ha lavata
a sem laˈva:
ClS siamo lavati
a si laˈva:
ClS siete lavati
i s a laˈva:
ClS si hanno lavati
ma sevi laˈva:
mi ero lavato
ta sevat laˈva:
ClS eri lavato
al s eva laˈva:
ClS si era lavato
a sevum laˈva:
ClS eravamo lavati
a sevuv laˈva:
ClS eravate lavati
i s eva laˈva:
ClS si erano lavati
cf.
ma (sa) ˈlavi
mi si lavo, etc.
ta sa ˈlavat
al sa ˈlava
sa ˈlavum
sa ˈlavuf
i sa ˈlava
d.
sum viˈɲy:
sono venuto, etc.
ta se: viˈɲy:
l ɛ viˈɲy:/viˈɲyda
sem viˈɲy:
si viˈɲy:
i ɛ viˈɲy:
u durˈmi:
ho dormito, etc.
t e durˈmi:
l a: durˈmi:
em durˈmi:
i: durˈmi:
i a durˈmi:
sevi viˈɲy
eri venuto, etc.
ta sevat viˈɲy
l eva viˈɲy
a sevum viˈɲy
a sevuv viˈɲy
i eva viˈɲy
evi durˈmi:
avevi dormito, etc.
t evat durˈmi:
l eva durˈmi:
evum durˈmi:
evuv durˈmi:
i eva durˈmi:

S.Marco dei Cavoti
Example No. 23
b.
(mə) sɔ auˈtsatu/a madduˈmani
mi sono alzato stamani
si auˈtsatu/a
sei alzato
s ɛ auˈtsatu/a
si è alzato/a
simu auˈtsati
siamo alzati
siti auˈtsati
siete alzati
kwiʎˈʎ auti sɔ auˈtsauti
quegli altri sono alzati
kwannə sɔ auˈtsati?
quando sono alzati?
si ʃkurˈdatu də ˈtuttu
sei dimenticato di tutto
simu ʃkurˈdati də vəˈni
siamo dimenticati di venire
n iri ʃkurˈdatu
ne eri dimenticato

S.Maria Val Calanca
Example No. 24
b.
a (m) som sɛnˈtɔ
ClS mi sono seduto
te (t) sɛ sɛnˈtɔ
ClS ti sei seduto
ɔ s ɛ sɛnˈtɔ
ClS si è seduto
mɔ s ɛ sɛnˈtɛ
ClS si è seduti
ɔ sɛ sɛnˈtɛ
ClS siete seduti
i s ɛ sɛnˈtɛ
ClS si sono seduti
c.
a som sɛnˈtɔ
ClS sono seduto, etc.
te sɛ sɛnˈtɔ
l ɛ sɛnˈtɔ
mɔ s ɛ sɛnˈtɛ
ɔ sɛ sɛnˈtɛ
i ɛ sɛnˈtɛ
a som konˈtent
ClS sono contento, etc.
te sɛ konˈtent
l ɛ konˈtent
mɔ s ɛ konˈtent
ɔ sɛ konˈtent
i ɛ konˈtent
d.
a som viˈɲit
ClS sono venuto, etc.
te sɛ viˈɲit
l ɛ viˈɲit
mɔ s ɛ viˈɲit
ɔ sɛ viˈɲit
i ɛ viˈɲit
o durˈmit
ho dormito, etc.
te ɛ durˈmit
ɔ a durˈmit
mɔ a durˈmit
ɔ ɛ durˈmit
i a durˈmit

Soglio
Example No. 25
a.
am ass e laˈvɛ/ laˈvɛda
ClS si è lavati/e
d.
am s e ˈni/ˈnida
ClS si è venuti/e

Strozza Valle Imagna
Example No. 26
a.
me so laˈat/ laˈada ˈzo
mi sono lavato/a
ta set laˈat ˈzo
ClS sei lavato
el s ɛ laˈat ˈzo
ClS si è lavato
la s ɛ laˈada ˈzo
ClS si è lavata
an s ɛ laˈatʃ ˈzo
ClS si è lavati
(ve) si laˈatʃ ˈzo
vi siete lavati
i s ɛ laˈatʃ/laˈade ˈzo
ClS si sono lavati/e
cf.
me se ˈlae ˈzo
mi si lavo, etc.
te se ˈlaet ˈzo
el/ la se ˈlaa ˈzo
en se ˈlaa ˈzo
se laˈi ˈzo
i se ˈlaa ˈzo
b.
an s ɛ ˈoltʃ/ ˈolte
ClS si è alti/ alte
d.
so ɛˈɲit/ ɛˈɲida
sono venuto/a, etc.
te se ɛˈɲit
l ɛ ɛˈɲit/ɛˈɲida
a n s ɛ ɛˈɲitʃ
si ɛˈɲitʃ
i ɛ ɛˈɲitʃ/ ɛˈɲide
o dyrˈmit
ho dormito, etc.
t e dyrˈmit
l a dyrˈmit
m a dyrˈmit
i dyrˈmit
ʎ a dyrˈmit

Example No. 27
a.
an s ɛ laˈatʃ/laˈade
ClS si è lavati/ lavate
d.
an s ɛ ɛˈɲi:tʃ/ ɛˈɲide
ClS si è venuti/ venute

Trun
Example No. 28
a.
ˈjɛu sʊn (se) laˈvaus
io sono si lavato, etc.
ˈti ais (se) laˈvaus
ˈɛl ai (se) laˈvaus
ˈnu:s ɛssən (se) laˈvai
ˈvu:s ɛssəs (se) laˈvai
ˈɛlts ain (se) laˈvai

Vezza d'Oglio
Example No. 29
a.
me sɔ laˈa
mi sono lavato
te (se) sɛ laˈa
ClS ti sei lavato
l (se) s ɛ laˈa/ la (se) s ɛ laˈada
ClS (si) si è lavato/ lavata
n (se) s ɛ laˈa
ClS (si) si è lavati
f/ve si: laˈa
vi siete lavati
i se s ɛ laˈa
ClS si si sono lavati
cf.
me ˈlae
mi lavo
te se ˈlaet / te t ˈlaet
ClS si lavi/ ClS ti lavi
el/ la se ˈlaea
ClS si lava
eŋ se ˈlaea
ClS si lava
ve laˈe
vi lavate
i/ le se ˈlaea
ClS si lavano
(e) s te se ˈe:t ˈbɛ
ClS si ti si vede bene
e z ge (se) n ˈda ˈtri
ClS si ci (= gli) (se) ne dà tre
d.
sɔ ˈɲi
sono venuto, etc.
te sɛ ˈɲi
l ɛ ˈɲi
n s ɛ ˈɲi
si: ˈɲi
i ɛ ˈɲi
o ðurˈmi
ho dormito, etc.
t ɛ ðurˈmi
l a ðurˈmi
m a ðurˈmi
i ðurˈmi
i a ðurˈmi

Villa di Chiavenna
Example No. 30
a.
me som laˈva:t/laˈvadɛ
ClS sono lavato/a
te se laˈva:t/laˈvadɛ
ClS sei lavato/a
al s ɛ/al s a laˈva:t
ClS si è/ si ha lavato
an s ɛ laˈva:t
ClS si è lavati
ve si laˈva:t
vi siete lavati
i/li s aŋ laˈva:t
ClS si hanno lavato
cf.
(a) me ˈlavi
ClS mi lavo, etc.
te se ˈlavɛ
al se ˈlavɛ
an se ˈlavɛ
ve laˈvi
i se ˈlaven
b.
al/ la s a spuɲˈdʒy:t
ClS si ha punto
la s e spuɲˈdʒy:dɛ
ClS si è punta
al s e spuɲˈdʒy:t
ClS si è punto
al s e briˈʒi:t la ˈportɛ
ClS si è aperto la porta
al s e ʒmorenˈtsa:t la ˈlutʃe
ClS si è spento la luce
c.
la ˈportɛ l e ˈvertɛ
la porta ClS è aperta
la ˈlutʃe l e ʒmorenˈtsadɛ
la luce ClS è spenta
d.
te se ni:t
ClS sei venuto

Example No. 31
a.
an s e laˈva:t
ClS si è lavati
d.
ˈny me s e ˈni:t
ClS si è venuti